Η Κερκυραία Αγαλλίς, σχολιαστής του Ομήρου

Ως γνωστόν, η Επτάνησος είναι φύτρα λογίων. Από αρχαιοτάτων χρόνων. Και όχι μόνον ανδρών. Αλλά και γυναικών – σε πείσμα αυτών που νομίζουν τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση στην κοινωνία των αρχαίων Ελλήνων!
Μια εξ αυτών ήταν η Αγαλλίς. Αρχαία Ελληνίδα γραμματική (δηλ. γραμματικός) και φιλόλογος, από την Κέρκυρα. Έζησε κατά τον 2ο αι. π.Χ.

Η Αγαλλίς (ή Αναγαλλίς), λοιπόν, καταγίνηκε με την συστηματική μελέτη της (αρχαίας) ελληνικής γλώσσης και γραμματείας. Σώζονται ερμηνευτικές σημειώσεις της πάνω σε ομηρικά ζητήματα. Έγραψε «Περί Ομήρου». Συγκαταλέγεται ως εκ τούτου στους σχολιαστές του Ομήρου.

Η Αγαλλίς έγραψε κι απέδειξε ότι η Ναυσικάα, η γνωστή από την «Οδύσσεια» θυγατέρα του βασιλέως των Φαιάκων, Αλκινόου, ήταν η πρώτη γυναίκα, που εφηύρε και έπαιξε «το παιχνίδι της σφαίρας» (δηλ. το τόπι, την μπάλλα). Στο απόσπασμα δεν γίνεται λόγος για «παιγνίδι», αλλά για όρχηση-κυβίστηση. Κάτι που μας παραπέμπει στους «σύγχρονους» αγώνες ρυθμικής γυμναστικής, που βλέπουμε τις νεαρές κοπέλλες να χορεύουν με μπάλλες. Όπως και να έχει, εκ τούτου του αποσπάσματος, η χώρα των Φαιάκων, θα πρέπει να θεωρηθεί ως η πατρίδα των γυναικείων αθλημάτων με μπάλλα! Κι αυτό θα πρέπει να το εκμεταλλευθεί ηΚέρκυρα!

Επίσης, στα σωζόμενα fragmenta της, η Αγαλλίς μας πληροφορεί πως «είναι πιθανό ο ίδιος ο θεός Ήφαιστος – ως πατέρας του Εριχθονίου - να εγκατέγραψε την αρχαιογονία της Αττικής στην ασπίδα του Αχιλλέα, για να διαμηνύσει την αυτοχθονία των κατοίκων της Αττικής γης».
Αλλά δυστυχώς κανένα από τα έργα της Αγαλλίδος δεν σώθηκε!..

Το όνομα της Αγαλλίδος, προκύπτει από το άνθος αγαλλίς, που σημαίνει υάκινθος, θρυαλλίδα. Και όντως, ακόμη και σήμερα απαντάται στην Επτάνησο ως βαφτιστικό το όνομα Υακίνθη!

Κι ενώ για την Αγαλλίδα δεν υπάρχει αμφισβήτηση, πρόβλημα είναι η ιστορική και φιλολογική ύπαρξη του πατρός της. Ίσως η Αγαλλίς να ήταν θυγατέρα του επίσης Κερκυραίου γραμματικού Αγαλλέα ή Αγαλλία, γραμματικό της αλεξανδρινής σχολής του Αριστοφάνους του Βυζαντίου (257-180 π.Χ.). Και αυτός λέγεται πως έγράψε «Περί Ομήρου». Ίσως, όμως, ο Αγαλλέας να είναι ένα και το αυτό πρόσωπο με την Αγαλλίδα, και πιθανόν εκ λάθους των κατοπινών σχολιαστών να δημιουργήθηκε ένα πρόσωπο, που δεν υπήρξε ποτέ.

Γράφει ο Γιώργος Λεκάκης , ο οποίος θα δώσει μια διάλεξη στις 27 Αυγούστου 2011 στο Βαθύ της Ιθάκης. με θέμα «Σχολιαστές του Ομήρου-Μια άλλη πηγή για τα ομηρικά».

ΠΗΓΗ:
1) Λεκάκης Γ. «Αρχαίοι Επτανήσιοι λόγιοι» (υπό έκδοσιν).
2) Κακαβούλιας Ιω. «Ελληνική Γραμματολογία (αρχαία και βυζαντινή)», εκδ. «Νικόδημος».

Σημείωση … Το άρθρο αυτό του Γ. Λεκάκη δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ενημέρωση» στις 12.7.11.

logioshermes , lekakis